Zdrów jak ryba...

Piotr Lipiński - kierownik produktu ds. trzody chlewnej

Kiedy rozmawiamy o zdrowym żywieniu, natychmiast w naszych głowach pojawiają się hasła, wśród których ryby zajmują jedno z pierwszych miejsc. Polecane we wszystkich dietach, bogate w witaminy i sole mineralne, są źródłem  niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (w tym omega-3) i do tego po prostu ... smaczne.

Rybka lubi pływać

W przypadku trzody chlewnej ryby skarmiane są pod postacią mączki rybnej. Jest to surowiec stosowany od lat i dobrze poznany. Jego głównym walorem jest wysoka zawartość białka ogólnego o bardzo wysokiej strawności i właściwym profilu aminokwasowym. Na uwagę zasługuje też wysoki poziom minerałów (wapń, fosfor, magnez) i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E).

Jak ryba w wodzie...

Roczna światowa produkcja mączki rybnej sięga 6 mln ton. Największym producentem na świecie jest Peru (30% rocznej produkcji), a w Europie Dania (ok. 4%). Wśród odbiorców zdecydowanie przodują Chiny a na drugim miejscu plasuje się Wspólnota Europejska. Zasadniczo mączkę rybną można podzielić na dwie kategorie: powstająca jako produkt uboczny w przetwórstwie ryb na inne cele (głównie żywność) oraz produkowaną z ryb odławianych specjalnie do przerobu na mączkę rybną. Połowa światowej produkcji jest zużywana do produkcji  pasz dla ryb hodowlanych, pozostała część wchodzi w skład diety dla drobiu i świń, oraz w mniejszym stopniu dla zwierząt domowych.

Na bezrybiu i rak ryba...

Spotykane na rynku mączki rybne produkowane są różną technologią, w różnych zakładach i w różnych częściach świata. Inaczej mówiąc, pod nazwą mączka rybna kryje się wiele różnych produktów - białko ogólne może wahać się od 40 do 75%, a np. tłuszcz od 2 do kilkunastu procent zawartości.  Oczywistym jest, że przedstawiają one inną wartość pokarmową i powinny być inaczej bilansowane w paszy. Osobną grupę stanowią różnego rodzaju produkty zawierające mączkę rybną wymieszaną z innymi surowcami (np. śruta sojowa, otręby). W tym przypadku dużym problemem może być  brak informacji o składnikach pokarmowych produktu i w rezultacie niemożność prawidłowego zbilansowania paszy.

Ryba nie tylko od święta...

W określonych okresach życia mączka rybna nie tylko może, ale powinna pojawić się w codziennej diecie świń. Tak jest przede wszystkim w przypadku pasz dla prosiąt odsadzanych. Przygotowanie mieszanki o odpowiednio wysokim poziomie aminokwasów, łatwostrawnej i chętnie pobieranej przez prosięta, bez udziału mączki rybnej, jest bardzo trudne. Powinni o tym pamiętać hodowcy, przygotowujący paszę w oparciu o własne surowce - receptura powinna zawierać (oczywiście wysokiej jakości) mączkę rybną. W efekcie postępu genetycznego lochy rodzą coraz więcej prosiąt, dla których najlepszym pokarmem jest mleko matki. Dlatego locha musi pobierać odpowiednią ilość paszy, żeby to mleko wyprodukować.  Jednym z wypróbowanych przez wielu hodowców sposobem zwiększenia apetytu lochy jest zastosowanie w paszy mączki rybnej, która oprócz walorów smakowych jest także źródłem pełnowartościowego białka. W przypadku tuczników stosowanie mączki rybnej jest ograniczone: wpływ na to mają głównie względy ekonomiczne (białko pochodzenia roślinnego jest tańsze) oraz niebezpieczeństwo odłożenia w tkankach substancji odpowiedzialnych za tzw. „rybi zapach". Nie oznacza to jednak, że jej stosowanie w diecie tuczników jest wykluczone - w określonym udziale mączka rybna wpływa na zwiększenie dziennego pobrania paszy i w efekcie (o ile pasza jest właściwie zbilansowana) na poprawę dziennych przyrostów. Na poprawę pobrania paszy powinniśmy zwrócić szczególną uwagę w okresach podwyższonego stresu świń, obniżonej odporności czy zachowań agresywnych w stadzie.

Nie ma ryby bez ości...

W ostatnich latach cena mączki rybnej osiągnęła wysoki poziom - powodem jest spadek produkcji związany z niższymi połowami.  Jeśli jednak zapytamy hodowców o znane, używane, dostępne źródła białka, niewątpliwie mączkę rybną wymienią jako trzecie z kolei, po poekstrakcyjnych śrutach  sojowej i rzepakowej. Duży wpływ na to ma dostępność, o wiele większa niż  innych wysokobiałkowych surowców (białko ziemniaka, plazma krwi, hemoglobina). Kluczowym czynnikiem w przypadku mączki rybnej jest jej jakość i powtarzalność. Ponieważ jest to surowiec, którego wartość pokarmowa zależy od tego, z czego dana partia została zrobiona (z jakich ryb), zmiany nawet w podstawowych parametrach żywieniowych mogą być duże. Szczególne znaczenie ma to w przypadku pasz dla odsadzanych prosiąt, kiedy nawet niewielka zmiana może powodować biegunki. Podsumowując: mączka rybna nie jest surowcem niezastąpionym w żywieniu świń, powinniśmy jednak w opisanych wyżej przypadkach wziąć ją pod uwagę przy układaniu receptury. W razie wątpliwości - zapytajcie Państwo swojego Doradcę i razem podejmijcie decyzję.