Świeże powietrze w króliczarni

Grzegorz Torzyński - kierownik działu produktów specjalnych

Króliki to niezwykle wrażliwy gatunek - wie o tym każdy hodowca tych zwierząt. Szczególnie dużo problemów występuje w intensywnym chowie fermowym. Gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia i dużą śmiertelność w stadzie może spowodować wiele czynników. Niekiedy pozostają one nierozwikłaną zagadką dla samych hodowców i weterynarzy obsługujących fermy. Jednym z bardzo ważnych elementów, które istotnie wpływają na zdrowie królików jest mikroklimat pomieszczenia, w którym przebywają.

Szkodliwe gazy

W chowie królików mikroklimat jest podstawowym i jednym z najważniejszych czynników decydującym o osiąganych wynikach. Warunki panujące wewnątrz fermy powinny być optymalne dla utrzymywanych tam zwierząt i jednocześnie komfortowe dla obsługi. Zasadnicze znaczenie, zwłaszcza w sezonie zimowym, odgrywa temperatura. Utrzymanie jej na optymalnym poziomie ma jednak sens jedynie przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej wymiany powietrza, czyli wentylacji. Podstawowym zadaniem wentylacji jest usunięcie z budynku szkodliwych gazów (amoniak, dwutlenek węgla) i zastąpienie ich świeżym powietrzem.

Amoniak (NH3)

Źródłem amoniaku w budynku są odchody zwierząt, w których zachodzą procesy gnilne. W wyniku działania bakterii znajdujący się w odchodach, azot wykorzystywany jest do produkcji amoniaku. Maksymalnym dopuszczalnym stężeniem amoniaku w powietrzu jest 15 ppm. Wyższa zawartość amoniaku wywołuje w dłuższym czasie problemy oddechowe u zwierząt. Pod wpływem tego gazu dochodzi do uszkodzenia funkcji nabłonka rzęskowego układu oddechowego królików. Wdychane przez zwierzęta powietrze nie jest oczyszczane (rzęski nabłonka nie wychwytują patogenów). Do wnętrza dróg oddechowych łatwo mogą wniknąć drobinki kurzu wraz z bakteriami, które z kolei wywołują infekcje dróg oddechowych. Podwyższone stężenie amoniaku w powietrzu jest wyczuwalne (nieprzyjemny zapach, w skrajnych przypadkach łzawienie oczu). W dłuższym okresie czasu jest szkodliwe także dla obsługi pracującej na fermie.

Dwutlenek węgla (CO2 )

Jest wytwarzany w procesach przemiany materii (oddychania) oraz w procesach spalania. Są one związane z przemianą metaboliczną królików pod wpływem których dwutlenek węgla dostaje się do środowiska we wydychanym powietrzu. Dodatkowym źródłem dwutlenku węgla może być spalanie paliwa w systemie ogrzewania funkcjonującym na fermie. Zawartość dwutlenku węgla w powietrzu nie powinna przekraczać 0,2 % (2000 ppm). Ten szkodliwy gaz w przeciwieństwie do amoniaku nie jest wyczuwalny. Jego podwyższona zawartość w krwi zwierząt spowalnia procesy metaboliczne. Przekłada się to na obniżone przyrosty, słabą mleczność, itd.

Tlenek węgla - czad (CO)

Czad to bardzo groźny, silnie trujący bezwonny gaz. Jego głównym źródłem są nieszczelne system grzewcze, gdzie proces spalania nie jest pełny. Gaz ten w organizmie zwierząt i ludzi łączy się z czerwonymi ciałkami krwi w sposób bardzo trwały, uniemożliwiając przenoszenie tlenu do tkanek organizmu. Normy nie przewidują nawet najmniejszej obecności tego gazu w powietrzu. Tlenek węgla już w stosunkowo niewielkim stężeniu może być śmiertelny. W celu uniknięcia obecności tego gazu na fermie należy utrzymywać system grzewczy w całkowitej sprawności, zwracając szczególną uwagę na jego szczelność.

Wentylacja i jej zadania

Zadaniem systemu wentylacyjnego na fermie jest zastąpienie zanieczyszczonego powietrza powietrzem bez zanieczyszczeń, zachowując prędkość przepływu powietrza tolerowalną przez zwierzęta (najlepiej jak najmniejszą). W przypadku królików należy dążyć, aby maksymalna prędkość przepływu powietrza wahała się od 10 do 20 cm na sekundę (6 - 12 metrów na minutę). Wartości maksymalne prędkości przepływu powietrza mogą być stosowane latem, gdy temperatura jest najwyższa. W każdym wypadku nie można dopuścić do nadmiernego przeciągu. Planując wydajność systemu wentylacji oraz obsadę zwierząt w budynku należy wziąć pod uwagę także minimalną wymianę powietrza wymaganą na 1 kg żywej wagi w okresie 1 godziny. W sezonie letnim powinna ona wynosić około 2 m³ / 1 kg żywej wagi w ciągu jednej godziny. W sezonie zimowym można przyjąć 1 m³ / 1 kg żywej wagi w ciągu 1 godziny.

Jak oszacować wydajność wentylacji

Wydajność wentylatorów można łatwo obliczyć na podstawie danych technicznych urządzenia. Zakładając, że śmigło wentylatora średnio wykonuje 1400 obrotów / 1 minutę należy przyjąć, że wentylator o średnicy 30 cm zapewnia wymianę powietrza w tempie 1600 m³/ 1 godz. Wraz ze wzrostem średnicy wentylatora zwiększa się odpowiednio jego wydajność. Odpowiednio dla średnicy wynosi ona:

35 cm = 2800 m³

40 cm = 4400 m³

45 cm = 6000 m³

50 cm = 8000 m³

Powyższe informacje stanowią jedynie podstawę i główne wytyczne dla sprawnych systemów wentylacji w budynkach inwentarskich dla królików. Na ich podstawie można zaplanować nowe lub zweryfikować działanie już istniejących systemów. W przypadku dodatkowych pytań i wątpliwości zachęcamy do kontaktu ze specjalistami z Działu Produktów Specjalnych De Heus.