Wartość pokarmowa sianokiszonek z sezonu 2009

Wiesław Płecki - kierownik produktu ds. bydła

Hodowcy bydła mlecznego, którzy mieli kontakt z doradcami De Heus wiedzą, że przywiązują oni dużą wagę do sianokiszonek. To właśnie pasze objętościowe powinny stanowić minimum 50% udziału w dawce. Im lepsza wartość pokarmowa kiszonek, tym mniejsza konieczność uzupełniania dawki pokarmowej surowcami białkowymi LUB energetycznymi, które hodowca musi kupić. Ma to duże znaczenie w koszcie produkcji kilograma mleka.

Bardzo trudno jest zbilansować dobrą dawkę żywieniową bez sianokiszonki nie tylko dla krów mlecznych, ale również dla krów w okresie zasuszenia czy też młodego bydła. Sianokiszonka jest przede wszystkim źródłem białka w dawce. Ale czy tylko białka? Kiszonka zapewnia również strukturę dawki. Analizy pewnych sianokiszonek w programie ‘LaboExpert' wskazują, że wielu hodowców posiada pryzmy zakiszonej trawy o bardzo wysokim poziomie energii, tj. powyżej 900 VEM. Z każdym kolejnym rokiem analizujemy coraz więcej takich sianokiszonek. Już od ponad trzech lat prowadzimy analizy pasz objętościowych w ramach projektu ‘LaboExpert'. Posiadamy bazę prawie 3 500 analiz pasz objętościowych z całej Polski. Daje nam to dużą wiedzę na temat jakości kiszonek. Dzięki profesjonalnym badaniom potrafimy doradzić hodowcy jak efektywnie wykorzystać użytki zielone i jak eliminować błędy w przygotowaniu kiszonek.

Parametry sianokiszonek z 2009 roku

Wykonaliśmy ponad 200 analiz próbek sianokiszonek zakiszonych w tym roku. Zbierane informacje o terminie koszenia traw, pozwoliły przedstawić średnie analizy tego rodzaju kiszonki według miesiąca zbioru (wybrane parametry Tabela 1.)

Tabela 1.  Średnie parametry sianokiszonek z roku 2009 według miesiąca zbioru.

Najkorzystniejszym momentem

koszenia trawy są wczesne

godziny popołudniowe, kiedy ilość

cukrów w roślinie jest najwyższa

Najwyższe parametry mają zazwyczaj kiszonki z traw pierwszego pokosu, ale koszone w maju. Niespodzianką są wysokie parametry pokosu traw z sierpnia. W tym roku zdecydowanie najgorsze wyniki mają kiszonki z traw koszonych w czerwcu. Niewątpliwie dużo czerwcowych opadów przyczyniło się do odkładania terminu koszenia traw. Ma to swoje odbicie w wysokiej zawartości NDF (kompleks celulozowo-ligninowy) i ligniny, która jest niewykorzystywana przez przeżuwacze. Kiszenie zbyt mokrej trawy sprzyja procesowi rozkładu białka do amoniaku, dlatego w czerwcowych kiszonkach mamy najniższy poziom białka. Aktywność grzybów i bakterii po procesie zakiszenia wiąże się ze zużyciem części zapasowych cukrów. Dochodzi do zubożenia wartości energetycznej kiszonki i niepożądanego procesu - i co najważniejsze- do pogorszenia jej smakowitości oraz mniejszego pobrania przez krowy. Im wyższy poziom cukrów, tym wyższy poziom wartości energetycznej sianokiszonek. W czasie słonecznej pogody rośliny produkują i magazynują cukier, a w nocy trwa ich zużywanie na potrzeby bytowe rośliny. Najkorzystniejszym momentem koszenia trawy są więc wczesne godziny popołudniowe kiedy ilość cukrów w roślinie jest najwyższa. Jednak Ppoziom cukrów nie jest jedynym wskaźnikiem wartości energetycznej. Jeżeli weźmiemy pod uwagę wartość energii 850 VEM tegorocznych sianokiszonek, to taką wartość energii posiadają kiszonki zawierające 10 jak również 150 gramów cukru.

Jakie inne parametry decydują o wartości energetycznej sianokiszonki?

Oczywiście w pierwszej kolejności ilość i strawność materii organicznej ma największe przełożenie na wartość energetyczną pasz, dalej ilość fermentacyjnej materii organicznej. Duża zawartość ligniny (późne koszenie) zmniejsza strawność NDF, a ta z kolei wraz z wysokim popiołem zmniejsza strawność materii organicznej, co obniża wartość energetyczną.

Wśród kiszonek, a zwłaszcza sianokiszonek istnieje duża rozbieżność, dlatego wskazana jest analiza każdej pryzmy. Jak wykazują wyniki naszych badań, nie istnieją identyczne kiszonki, a co najwyżej podobne. Kierowanie się średnimi parametrami jak w Tabeli 1. może być obarczone dużym błędem w bilansowaniu dawki żywieniowej.

W naszej ofercie posiadamy mieszankę Milko Gras przeznaczoną do dawek opartych wyłącznie na sianokiszonce. Porównując średnie parametry sianokiszonek z roku 2008 do 2009, zauważamy niższą wartość żywieniową tegorocznych kiszonek (Tabela 2.)

Tabela 2. Średnie parametry sianokiszonki z 2008 i 2009 roku

Mając na uwadze niższe średnie wartości pokarmowe tegorocznych kiszonek, celowym stało się skorygowanie parametrów paszy Milko Gras, aby optymalnie zbilansować dawkę. Odpowiednio zwiększona została wartość energii z 950 do 980 VEM, a poziom białka z 170 do 180 gramów. Hodowcy bydła mlecznego starają się produkować mleko o dużej zawartości białka. Jest to zrozumiałe z ekonomicznego punktu widzenia. Skrobia jelitowa efektywnie zwiększa ilość białka w mleku, dlatego zwiększyliśmy również jego ilość z 45 do 55 gramów w tej mieszance.

Wyniki gospodarstw bydła mlecznego zależą w dużej mierze od dokładności analiz pasz objętościowych. Lepsza jakość tych pasz przełoży się na lepsze zbilansowanie dawki pokarmowej. Program analiz pasz objętościowych LaboExpert jest narzędziem do lepszego poznania Państwa kiszonek i dokładniejszego pokrycia zapotrzebowania krów mlecznych.