Kaliber - program odchowu jałówek

Wiesław Płecki - kierownik produktu ds. bydła

Tak wiele badań i prac wykonanych w zakresie żywienia krów mlecznych, a tak niewiele działań nad efektywnością odchowu młodzieży hodowlanej. Duży postęp genetyczny w stadach krów mlecznych często bywa nie w pełni wykorzystany ze względu na zły odchów jałówek. Powodem tego stanu jest niewłaściwe ich żywienie. Przywiązując dużą wagę do zarządzania stadem krów mlecznych, zapominamy o młodzieży, która już wkrótce będzie zastępować wybrakowane krowy mleczne. Właściwy odchów jałówek pozwala na uzyskanie zdrowych i wysokowydajnych krów. Remont stada prowadzony w oparciu o jałówki pochodzące z własnej hodowli, to wymierne ograniczenie kosztów produkcji mleka.

Cielęta lepiej rozwijają się w komfortowych warunkach.

Zapewnijmy im czyste i suche miejsce do leżenia, odpowiednią

wentylację i łatwy dostęp do paszy.

Jak osiągnąć wcześniejszy wiek pierwszego wycielenia jałówki i jednocześnie zmniejszyć koszty odchowu ?

Pierwsze wycielenie jałówek w Polsce ma miejsce średnio w 27 miesiącu życia. Można ten okres skrócić do 24 miesiąca życia, zmniejszając koszt odchowu jałówek. W jaki sposób można to zrobić? Należy wykorzystać duży potencjał wzrostu cieląt w pierwszych miesiącach ich życia i utrzymać odpowiednią kondycję w okresie dojrzewania. Takie postępowanie niesie ze sobą dwie główne korzyści. Po pierwsze, pozwala na przyspieszenie terminu pierwszego krycia jałówek, a po drugie, daje możliwość uzyskania wyższej wydajności mlecznej. Efekty takie można uzyskać, stosując profesjonalny program odchowu młodzieży ‘Kaliber'. Kluczowymi założeniami tego programu jest wyhodowanie zwierząt charakteryzujących się właściwym bilansem wzrostu, wagi i obwodu klatki piersiowej. Oznacza to proporcjonalną budowę ciała, bez otłuszczenia, a kręgosłup i trzy ostatnie żebra powinny być wyraźnie widoczne. Założenia i wytyczne programu „Kaliber" są zrozumiałe i bardzo praktyczne dla każdego hodowcy:

- cztery fazy odchowu

- jasne wskazówki żywieniowe

- optymalny wzrost bez otłuszczenia

Program „Kaliber" jest podzielony na cztery fazy, które różnią się między sobą sposobem postępowania.

Faza początkowa - właściwa podstawa rozwoju

Pierwszy okres życia cielęcia (0-5 miesiąc życia) określamy mianem fazy początkowej. Im lepszy start, tym efektywniejszy dalszy wzrost i rozwój. W tym okresie zapewniamy cielęciu odporność bierną poprzez podanie siary z ciałami odpornościowymi. Podając siarę powinniśmy kierować się zasadą ‘szybko, dużo i często'. Należy pamiętać, że im szybciej podamy siarę po urodzeniu i w dużej ilości, tym większa ilość przeciwciał wytworzy się we krwi cielęcia i podwyższy się jego odporność.

Sekrecja enzymów trawiennych u nowonarodzonych cieląt jest bardzo mała. Wiąże się to często z występowaniem biegunek pokarmowych. Mleko krowy nie ma stałego składu. Wahania w jego składzie z pewnością mają wpływ na ryzyko zakłóceń pokarmowych. Niski poziom żelaza w mleku nie pokrywa zapotrzebowania cielęcia na ten pierwiastek, co wiąże się z ryzykiem anemii. Mleko krowy zawiera dużą ilość tłuszczu, który daje cielęciu poczucie sytości, a przez to mniejsze spożycie suchej masy pasz. Wraz z podaniem mleka krowy, istnieje ryzyko przenoszenia na cielę chorób. Jak ustrzec się przed powyższymi problemami?

Preparaty mlekozastępcze zawierają wszystkie niezbędne składniki pokarmowe potrzebne cielęciu, a dodatkowo na ich korzyść jak najbardziej przemawia aspekt ekonomiczny (śródtytuł - w nawias kwadratowy - gdzież w tekst do wplecenia

Specjalnie na potrzeby programu „Kaliber" został przygotowany innowacyjny preparat mlekozastępczy „Kaliber Milk"

Preparaty mlekozastępcze zawierają wszystkie niezbędne składniki pokarmowe potrzebne cielęciu, a dodatkowo na ich korzyść jak najbardziej przemawia aspekt ekonomiczny. Specjalnie na potrzeby programu „Kaliber" został przygotowany innowacyjny preparat mlekozastępczy „Kaliber Milk". Wprowadzenie nowego preparatu ma na celu zachowanie wysokiego statusu zdrowotnego cieląt, a przez to szybki ich wzrost. Można to osiągnąć redukując fermentację w końcowym odcinku jelita i rozwój bakterii patogennych. „Kaliber Milk" oparty jest na koncepcji Emulsizym® opracowanej przez Nukamel, lidera w produkcji preparatów mlekozastępczych w Belgii. To właśnie kompozycja Emulsizym® daje bezpieczeństwo odchowu. W okresie karmienia mlekiem, powinniśmy podać granulowaną mieszankę paszową i dobrej jakości pasze objętościowe (np. siano, sianokiszonka).

Faza wzrostu - wykorzystanie naturalnych możliwości wzrostu

Pasze granulowane stymulują rozwój ścian żwacza i brodawek żwaczowych, natomiast pasze objętościowe jego pojemność. W czasie obserwacji cieląt, które nie mają dostępu do siana możemy zauważyć, że pobierają one słomę ze ściółki. Przy pobraniu około 2 kilogramów paszy treściwej należy zacząć ograniczać i dalej zaprzestać podawania preparatu mlekozastępczego. Odchów jałówek nie kończy się po odstawieniu pójła. Przyrosty dzienne muszą pozostać na wysokim poziomie (Rysunek 1.), wykorzystując naturalne możliwości zwierząt, dlatego dawka pokarmowa dla cieląt do około 8 miesiąca życia powinna zawierać 17% białka i wysoką energię. Jest to jedna z ważniejszych cech fazy wzrostu (5-8 miesiąc życia). Istnieje przekonanie, że tak wysoka energia powoduje otłuszczenie rozwijającego się wymienia. Może to mieć miejsce w przypadku źle zbilansowanej dawki jak, np. za dużo energii lub niskiego niedoboru białka do energii. Zwiększenie udziału sianokiszonki i ograniczenie kiszonki z kukurydzy do max 35% zdecydowanie poprawi bilans białka do energii.

Faza dojrzewania -  dojrzałość rozrodcza i wyrostowość

Kolejnym etapem odchowu jałówek jest faza dojrzewania (8-14 miesiąc życia). Celem jest osiągnięcie dojrzałości rozrodczej oraz oczekiwanej wyrostowości zwierzęcia. Dawka z dużą ilością produktów energetycznych (kiszonka z kukurydzy) w tym okresie może spowodować otłuszczenie zwierzęcia. Ważne jest, aby jałówki pobierały duże ilości pasz objętościowych, a zwłaszcza sianokiszonki. Głównym założeniem dla tej fazy jest poziom białka w dawce na poziomie 16%, co przy dobrej jakościowo sianokiszonce, pozwoli na ograniczenie pasz treściwych. Osiągnięcie 400 kilogramów masy ciała w 14 miesiącu życia i BCS 2,75 pkt oznacza bardzo dobrze przeprowadzony odchów jałówek. Jest to czas pierwszej inseminacji. Jałówki otłuszczone mogą również w tym wieku osiągnąć taką masę ciała, ale niewątpliwie wpływa to negatywnie na skuteczność zacieleń. Taki jednoznaczny wniosek został wyciągnięty we wstępnym okresie testowania programu „Kaliber" na naszej fermie testowej w Holandii.

Faza cielności - dalszy wzrost bez otłuszczenia

Czas inseminacji rozpoczyna ostatnią fazę, tzw. cielności (14-24 miesiąc życia). Jałówka jest już rozwinięta, a jej dzienne przyrosty stopniowo obniżają się od 800 do 350 gramów/dzień. Dawka pokarmowa powinna zawierać wyłącznie sianokiszonkę bez udziału kiszonki z kukurydzy co zapewni niski poziom energii i możliwość otłuszczenia. Pamiętając o rozwijającym się płodzie, w tym okresie koniecznie należy podawać mieszankę witaminowo-mineralną (np. Bestermine Lacto).